|
Yaz geldi. Tatil planları yapılmaya başlandı. Çoğu insan, güneşe ve denize kavuşmak için gün sayıyor. Masmavi deniz, sımsıcak güneş, bronz tenler… Ne var ki, bu güzel hayalin kabusa dönüşmemesi için, güneşten uzak durmak gerekiyor. Normalde, atmosfer ve ozon tabakası, dünyaya ulaşan ultraviyole (UV) ışın miktarını azaltıyor. Fakat, ozon tabakasının incelmesiyle, dünyaya ulaşan UV ışını miktarı artmış bulunuyor. Dolayısıyla, güneşin yakıcı ışınları, insan sağlığı için ciddi tehdit oluşturuyor. Güneşin ultraviyole ışınları, uzun süre güneşe maruz kalındığında, cilt yanıklarına yol açıyor. Güneş yanığı, çok fazla güneşe maruz kalındığında ya da ultraviyole ışık kaynağından etkilenildiğinde, vücuda rengini veren ve ışığa karşı cildi koruyucu özellikte olan "melanin" maddesinin bu koruyucu özelliğini zamanla yitirmesiyle ortaya çıkıyor. Güneş yanıkları, hassas cilde sahip kişilerde korkutucu boyutlara ulaşabiliyor. Bu kişiler, esmer tenlilere göre, güneşten çok daha kolay etkilenebiliyorlar ve oluşan yanıkların iyileşmesi, daha uzun süre alıyor.
Güneş yanığı belirtileri, kısa vadede kendini göstermese de uzun vadede güneş lekeleri, katarakt, ciltte yaşlanma, cilt kanserleri ve kırışıklıklar meydana gelebiliyor. Uzun süre güneşe maruz kalındığında, UV ışınları, ciltte önce kızarıklık, daha uzun süreli hasarlarda da içi su dolu baloncuklara sebep oluyor. Kızarıklık, ağrı ve şişme, güneşten 2-4 saat sonra başlıyor; 24 saatte en üst düzeye ulaşıyor. Buna, birinci derece yanık deniyor. İçi su dolu kabarcıklar olduğunda, yanık artık ikinci derece olarak adlandırılıyor. Güneş, üçüncü derece yanığa sebep olmuyor. Güneş yanığı, 2 ile 4 saat sonra belirgin hale geliyor. Ağır bir yanmaysa, kızarmış deri üzerinde içi su toplamış sivilceler oluşuyor. Deriye dokunulduğunda, sıcaklık ve ağrı hissediliyor. Bu tip yanıkların iyileşme süresi 2-3 gün oluyor. Yanık yerler, daha sonra kaşınmaya başlıyor ve 5-7 gün sonra soyuluyor. Su toplayarak yanan deri, vücudun % 10'undan fazlaysa, yanık 38 derece ya da daha fazla ateşlenmeye neden oluyorsa ya da yanık yerinde iltihap gelişirse, aşağıdaki acil tedavi yöntemlerinin uygulanması gerekiyor:
Güneş yanığı olan cilde temiz ve soğuk suyla ıslatılmış kompresler koyuluyor. Parasetamol gibi ağrı kesiciler veriliyor. Kaşıntı başlarsa, kaşıntıyı alan kremler kullanılabiliyor. Alerjik reaksiyonlara neden olabileceğinden, anestetik benzokain içeren spreylerden sakınmak gerekiyor. Güneş yanıklarına tereyağ ya da zeytinyağı sürmekten sakınmak lazım. Eski inanışların aksine, bunlar bir fayda sağlamadığı gibi, enfeksiyon yerleşmesini de çabuklaştırabiliyor. Ayrıca, su toplamış sivilceleri mümkün olduğu sürece patlatmamak gerekiyor; çünkü bunlar, derin cilt ile dış çevre arasında bir bariyer işlevi görüyor ve yarayı enfeksiyondan koruyor.
İşiniz gereği güneşe çok maruz kalıyorsanız, Düzenli olarak cilt bakımı yaptırın. Doğum lekelerinizi sık sık kontrol ettirin. Doğum izlerinizde renk ve boyut değişiklikleri, tehlikeli bir durumun sinyalleri olabiliyor. Güneşe çıkarken, koruyuculuk özelliği en az 15'in üzerinde olan kremler kullanın. Bol bol sıvı alın. Güneşten koruyucu giysiler ve ultraviyole filtreli gözlükler kullanın. Güneş yanığı durumunda, evde şunları yapabilirsiniz. Soğuk duş alın ya da soğuk kompres uygulayın. Cildiniz su topladıysa, vücudunuzda açık yara bırakmayın. Yaranın üzerini steril bandaj yardımıyla kapatın. Hekim önermedikçe, Benzokain içeren ilaçlar kullanmayın. Baş dönmesi, yanık bölgesinde çok fazla acı ve yüksek ateş varsa, su dolu kabarcıklar oluşmuşsa mutlaka bir hekime başvurun.
Güneş yanıklarına karşı şu önlemleri alabilirsiniz: Saat 11.00 ile 15.00 arasında güneşe çıkmayın. Koruyucu kremleri düzenli olarak kullanın.
Maling Melanom
Çok ciddi bir kanser türü olup ölümle sonuçlanabiliyor. Erken teşhis önem taşıyor. Güneşe maruz kalmaktan dolayı benlerinizde renk ve şekil değişikliği oluyorsa, bunları ciddiye almak gerekiyor. Maling melanomun % 30'u, benler üzerinde gelişiyor ve daha sonra bütün deriye ulaşıyor. Her yaşta görülebiliyor. Melanomun temel nedeni olarak, güneş ışınlarında bulunan radyasyon kaynaklı ışınlar gösteriliyor. Güneş ışınlarına maruz kalmak, pigment üreten hücrelerin kanserli yapıya dönüşmesine neden oluyor. Güneş ışınlarının yanında Xray ışınları ve kimyasal zehirler de melanomaya neden olabiliyor. Irsi etkenler de melanomada önemli yer tutuyor. Deri biyopsisi erken teşhiste önem taşıyor. Normalde, kanserli bölgenin alınmasıyla, bu hastalıktan kurtulmak mümkün. Fakat, lenflere sıçrarsa, doktor gözetimiyle uygulanan antikanser türevi ilaçların kullanılması gerekiyor.
Kaynaklar:
www.amerikanhastanesi.com.tr
medline.superonline.com
www.isnet.net.tr
|
