|
Alerji, kişilerin, aslında zararlı olmadıkları halde bazı maddelere aşırı reaksiyon göstermelerini ifade ediyor. Basit bir hastalık gibi bilinse de alerji ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Dolayısıyla alerji, son derece ciddi bir hastalık olup sürekli kontrol gerektiriyor. Nasıl Oluşur?
İnsan vücudunu zararlı organizmalara karşı koruyan bağışıklık sistemi, görevleri istilacıları (antijenleri) zararsız hale getirmek olan vücut savunmacılarını (antikorları) üretiyor. Normalde vücudumuzu koruyan bağışıklık sistemi, bazı insanlarda, zararlı olmayan birtakım maddelere aşırı yanıt veriyor. Bu reaksiyonlar, aşırı duyarlılık ya da alerji olarak adlandırılıyor. Alerjik reaksiyona yol açan antijene de alerjen deniyor. Alerjik reaksiyonlar, tek tip olmuyor; birçok yolla ortaya çıkıyor; vücudun değişik bölümlerinde meydana gelebiliyor ve çeşitli şiddetlerde olabiliyor. Bazı alerjenlerin yoğunluğu, belli mevsimlerde artıyor. Bazıları ise her mevsimde sabit olarak bulunuyor. Polenler, mevsimsel alerjinin en sık rastlanan nedenleri. Ancak, iklime bağlı olarak, hava sıcaklığının ve nispi nem oranının değişmesine paralel, ev tozu akarları, küf mantarları gibi, havayla taşınan diğer alerjenlerin yoğunluğu da değişiyor. Nisan ve mayıs, atmosfer havasında polen yükünün en fazla arttığı aylar. Bu mevsimde alerjik yapılı kişilerde astım, saman nezlesi, göz nezlesi gibi hastalıklar ortaya çıkabiliyor. Nasıl Anlaşılır?
Alerjen madde tespitinde çesitli testler yapılıyor ve diyet programları uygulanıyor. Alerji tespitinde hastanın özgeçmişinin, sosyoekonomik durumunun, hangi iklim şartlarında yaşadığının, ailede alerjik bir durum olup olmadığının araştırılması gerekiyor. Alerji önleyici ilaçlar, losyonlar ve iğneler bulunuyor. Bünyenin neye alerjik reaksiyon gösterdiğini bilmek, alerjik reaksiyonun yarattığı ikincil rahatsızlıkları (hapşırma, öksürük, göz akıntısı, nefes darlığı, vb.) en aza indirmek, hatta önlemek açısından önem taşıyor.
Hastalığın tipine ve ağırlığına, hastanın yaşına ve cinsiyetine göre belirtiler değişiyor.
- Alerjik sinüzit, burun ve göz nezlesinde: Yılın belirli aylarında veya tüm yıl boyunca devam eden hapşırma, burunda kaşıntı, burun akıntısı, burun tıkanıklığı görülüyor. Geniz akıntısı; boğazda gıcıklanma; gözlerde yaşarma, kızarıklık ve kaşıntı; kulakta dolgunluk, hışırtı; kaşıntı; baş ve kulak ağrısı; koku alma bozukluğu; tat almama ve ses değişmesi olabiliyor.
- Anjiyonörotik ödem ve anafilakside: Tablonun ağırlığına bağlı olarak, değişen derecelerde, yüzde, dudakta, dilde, boğazda aniden şişme, tıkanma; ciltte solukluk, kızarıklık, kaşıntı, kabarıklık, döküntüler; nefes darlığı, hırıltılı solunum; tansiyon düşmesi; ateş; terleme; çarpıntı; kalpte ritim bozukluğu; morarma; kusma; karın ağrısı; ishal; havale geçirme; solunum durması ve ölüm olabiliyor.
- Astımda: Nefes darlığı, öksürük, hırıltılı solunum, göğüste tıkanıklık olabiliyor. Bu yakınmalar, aniden ve krizler şeklinde ortaya çıkabiliyor; bir müddet sonra kendiliğinden veya tedaviyle düzelebiliyor; tekrarlayabiliyor ve gece uykudan uyandıracak şekilde yaşanabiliyor.
- Cilt alerjilerinde: Ciltte kaşıntı, kurdeşen denilen kabarıklıklar, kırmızı renkli döküntüler, sulanma, kabuklanma, deride kalınlaşma ve deride renk değişikliği görülebiliyor.
- Mide bağırsak kanalı alerjilerinde: Bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, iştahsızlık, kilo kaybı, gelişme geriliği, kansızlığa bağlı halsizlik, solukluk, göz kapakları ve bacaklarda şişlikler olabiliyor.
Nasıl Test Edilir?
Alerji teşhisinde en çok deri ya da kan testi tercih ediliyor. Alerji yapabilecek maddelerin solüsyonları, küçük damlalar halinde deriye sürülüyor ya da küçük dozlardaki bu alerjen solüsyonların deri altına nüfuz etmesi sağlanıyor. Deri testinde, alerji yapma ihtimali yüksek olabilecek solüsyonlar ilk olarak tercih ediliyor. Bu alerjen maddelere karşı bir tepkime olmazsa, olması muhtemel diğer alerjenler deriye uygulanıyor. Alerjik tepkimeler, solüsyonun uygulandığı bölgede kızarıklık, kaşıntı ya da şişme olarak kendini gösteriyor. Alerji uzmanı, kan testi yaptırmanızın daha uygun olacağına karar verirse, sizden kan alınıyor ve size alerji yapabilecek maddeler test ediliyor. Fakat kan testinde, alerjiniz olmasına rağmen, sonuç negatif çıkabiliyor. Bu da deri testlerinin önemini vurguluyor.
Nasıl Tedavi Edilir?
Alerjinin kesin bir tedavisi bulunmuyor; fakat alerjik durumun getirdiği ikincil sorunlar (deri döküntüleri, hırıltılı solunum, kaşıntı, vb.), kontrol altına alınabiliyor. Kendinizi alerji yapabilecek şeylere ve herhangi bir spesifik maddeye (çamaşır suyu, ilaç kullanımı, vb.) karşı korumak, ilk adım.ı oluşturuyor.
Alerji yapan maddelerin tespitinden sonra bu maddelerin ufak dozlarda vücuda verilmesi, vücutta doğal bir bağışıklık sağlıyor; alerjen maddelere karşı vücudunuzun direncini artırıyor. Bu uygulamaya "immünoterapi" adı veriliyor. Immünoterapi, polen, toz, hayvan, böcek, gübre, toprak alerjileri olanlar için son derece etkili. İmmünoterapide ince iğneler kullanılıyor ve bunlarla deri altına çok iyi girilebiliyor. Kaynaklar:
|
